SAM-dan APA-ya verilən məlumata görə, iki hissədən ibarət olan kitabın müəllifləri Giresun Universitetinin rektoru Prof. Dr. Aygün Attar və Balıkəsir Universitetinin müəllimi Dos. Dr. Sebahettin Şimşirdir.

 Azərbaycan türklərinin Anadolu coğrafiyasına köç etdiyi ilk dövrlərdən 1920-ci ilə qədər olan dövr Prof. Dr. Aygün Attar tərəfindən təsvir edilib. Bu dövrdə azərbaycanlıların Anadoluya köçü və Anadolunun türkləşdirilməsində Azərbaycan coğrafiyasının bir körpü olaraq oynadığı roldan bəhs olunub. Cənubi Qafqazın Rusiya imperatorluğu tərəfindən işğalı və burada Ermənistanın qurulmasının nəticəsində azərbaycanlıların Anadoluya köçü bu fəsildə öz əksini tapıb. 

 Bu dövrdə azərbaycanlıların Anadoluya köçünün üç səbəbi kitabda təsvir edilir: siyasi, ticari və intellektual köç. Ayrıca bu fəsildə azərbaycanlıların Anadoluya köçünün qarşısındakı inanc, coğrafi və iqtisadi əngəllərdən də bəhs olunur. Bu fəsil bolşeviklərin Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətini işğal etməsi nəticəsində Azərbaycanın siyasi və intellektual liderlərinin Türkiyəyə köçü və orada siyasi düşüncənin formalaşmasına təsirlərindən danışır, Əli Bəy Hüseynzadə, Əhməd Ağaoğlu və Əhməd Cəfəroğlu kimi şəxslərin Türkiyə siyasi həyatına təsirindən bəhs edir. Bu üç şəxsin digər azərbaycanlı intellektuallarla birlikdə Türkiyədə çıxardığı “Yeni Qafqaz”, “Azəri-Türk” və “Odlu Yurd” kimi nəşrlər haqqında ətraflı məlumat verilmişdir.

 Kitabın ikinci fəsli Balıkəsir Universitetinin müəllimi Dos. Dr. Sebahettin Şimşir tərəfindən yazılıb. Şimşir ikinci fəsildə daha çox bolşeviklərin AXC-ni işğal etməsi nəticəsində Türkiyəyə köç edən intellektualların ayrı-ayrılıqda həyat və yaradıcılığından bəhs edib. Naki Keykurun, Əli Bəy Hüseynzadə, Məhəmməd Əmin Rəsulzadə, Almas İldırım, Mirzə Bala Məmmədzadə, Məhəmməd Kəngərli kimi 50-yə yaxın azərbaycanlının həyat və yaradıcılığı haqqında məlumat verilib.

Kitabın içindəkilər: 

TARİHTEN GÜNÜMÜZE 
TÜRKİYE’DE YAŞAYAN AZERBAYCAN TÜRKLERİ

Prof. Dr. Aygün ATTAR / Doç. Dr. Sebahattin ŞİMŞİR

Ankara-2013 

Prof. Dr. Aygün ATTAR  / Doç. Dr. Sabahattin ŞİMŞİR

Kitabı Hazırlayan
Dr. Cavid VELİYEV

Genel Yayın Yönetmeni
Cuma AĞCA

Grafik-Tasarım
Biçer YILDIRIM

Kapak Tasarım
Mehmet FİDANCI

Baskı & Cilt
Berikan Ofset Matbaa
Maltepe / ANKARA

İÇİNDEKİLER
Önsöz
Giriş
Anadolu’nun Türkleşmesinde Büyük Göç Yolu Olarak Azerbaycan 
(XIX. Yüzyıla Kadar)  
BİRİNCİ BÖLÜM: Kafkas Göçleri’nin Başlıca Etkeni Gibi Rus İşgali  
Rusların Kafkasya’ya Yayılması  
Kuzey Kafkas Topluluklarının Göçü  
XIX. Yüzyılın Birinci Yarısında Güney Kafkasya’da Nüfuz Mücadeleleri  
İKİNCİ BÖLÜM: Azerbaycan Türklerinin Göçü  
Kitlesel Göç  
Ticari Göç  
Entelektüel Göç  
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM: Azerbaycan Türklerinin Anadolu’ya Göçünün Karşısındaki 
Engeller  
İnançsal Engeller  
Coğrafi Engeller ve İki Coğrafya Arasında Tampon Bölge Ermenistan’ın 
Oluşturulması  
Ekonomik Engeller  
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM:  (Beyin) Akıl Göçü  
Sovyet İşgali  
Azerbaycan Siyasilerinin ve Entelektüellerinin Türkiye’ye Zorunlu Göçü  
1920-1930 Yılları Arasında Kafkasya’da Türk-Sovyet Sınır ve Göç İhlalleri  
Sovyet-Türkiye İlişkilerinde Azerbaycanlı Muhacirler Sorunu  
BEŞİNCİ BÖLÜM: Türkiye’nin Siyasi ve Entelektüel Yaşamında Azerbaycanlı 
Muhacirlerin Yeri  
Azerbaycan Muhacirlerinin Türkiye’de Yayıncılık Faaliyeti  
Yeni Kafkasya  
Azeri-Türk  
Odlu Yurt  
Türkiye’nin Fikri, Siyasi ve İlmi Yaşamına Damgasını Vurmuş Üç 
Azerbaycanlı  
Bir İdeolog ve Düşünce Adamı Olarak Ali Bey Hüseyinzade  
Türk Siyasi Yaşamının Resmi Yüzlerinden Ahmet Ağaoğlu  
Türkiye’nin İlk Türkologlardan Ahmet Caferoğlu  
Kaynakça  
Türkiye’de Faaliyette Bulunan Azerbaycanlılar (1920-1991)  
Giriş
Mehmet Ali Resuloğlu (7 Nisan 1882 – 3 Şubat 1982)
Mustafa Vekiloğlu (Kazak 1896 – Ankara 1965)
Mehmet Sadık Aran  (1895- 1971)
Mehmet Emin Resulzade
Mehmet Emin Resulzade’nin Rusya Türklüğüne Bakışı
Naki Keykurun (Şeyhzamanlı) (Gence 1881 -  İstanbul 1967)
Hüseyinzade Alibey (Salyan 1864-İstanbul 1940)
Mirza Bala Mehmetzade (Bakü 1898 – İstanbul 1959)
Mirza Bala’nın Cumhuriyet’in 15. Yılına Dair
Elmas Yıldırım (Bakü 1907 – 1952)
Ahmet Caferoğlu (Gence 1889 – İstanbul 1975)
Abdulvahap Yurtsever (Bakü 1898 – Ankara 1976)
Ahmet Ağaoğlu, (Şuşa 1869-İstanbul 1939)
Hasan Fettah Başoğuz (Gence 1880 – İstanbul 1961)
Ali Esat Altunkaya (Guba 1899 – Ankara 1956)
Halil Hamit Ataman (Kars 1900 – Ankara 1979)
Mehmet Kengerli (Karabağ 1914–Ankara 2006)
Kerim Oder (Bakü 1899- İstanbul 12 Aralık 1981)
Ejder Kurtulan (1898 – İstanbul 1971)
Feyzi Aküzüm (Kars 1922 – Ankara 1991)
Mehmet Azer Aran (Zengilan 1911 – Ankara 1993)
İsmail Sarıyal (Gence 1907 – İstanbul 1983)
Hasan Zeynallı (Revan 1912 – İstanbul 1997)
Taki Aran (Zengezur 1321 – Ankara 1991)
Ahmet Yaşat (Şeki 1917- Ankara 1985)
Hamit Dönmez (Gence 1900 – Ankara 1996)
Mustafa Teymur Ateşli (Bakü 15 Haziran 1923 – 3 Kasım 1976 Adapazarı)
Ahet Ural (Zengezur 1903 – Van 1977)
Cengiz Askeran (Kars 1925 – Bursa 1996)
Prof. Dr. Dilşad Elbrus Talıphan (Karabağ 1916- İzmir 1979)
Ali Azertekin (Takizade)  (Bakü 1905 – 20 Ekim 1967 İstanbul)
Mehmet Altunbay (Gence 1911 – İstanbul 1987)
Ahmet Karaca (Iğdır 1929 – Ankara 2005)
Şefika Ataman (Erivan 1916 – Ankara 2002)
Hüseyin Cahit Aküzüm (Kars 1929 – Ankara 1979
Abdülalibey Emircan (Şeki 1870 – İstanbul 1948)
Mehmet Gence (Gence 1909 – Ankara 1978)
Fuat Emircan (Şeki 1911 – Bonn 1995)
Kerim Yaycılı (Iğdır 1913 – Ankara 13 Temmuz 1979)
Mehmet Emircan (Bakü 1912 – Yugoslavya 26 Mayıs 1979)
Ali Aran (Revan 1911 – İstanbul 1965)  
İskender Aküzüm (Gence 1920 – Kırıkkale 1979)  
Ağa Mirza Mirzali (Gökçay – 1910 – Ankara 1988)  
Feridun Sarıyal (Gence 1919 – Ankara 1989)  
Aziz Alpagut, (Dilican 1895 – Ankara 1988)  
Aflan Muğan (Muğan 1918 – Ankara 1997)  
Mustafa Vekiloğlu (Kazak 1896 – Ankara 1965)  
İbrahim Badal (Seylan 1911 – Ankara 1984)  
SONUÇ 261
Kaynakça